Những năm tháng đáng nhớ tại Đại học MCU - Xứ sở Chùa Vàng (Vương quốc Thái Lan)

NCS TS. Thích Phổ Chiếu, Đại học Mahachulalongkornrajavidyalaya, Học viện Phật giáo Quốc tế IBSC, Thái Lan.

TỰ SỰ NHỮNG NĂM THÁNG ĐÁNG NHỚ Ở XỨ SỞ CHÙA VÀNG

^{(Góc nhìn khái quát về Đại học Mahachulalongkornrajavidyalaya (MCU) - Vương quốc Thái Lan)}

I. Ngày đầu tiên đặt chân đến xứ chùa vàng

Tôi còn nhớ rõ buổi sáng hôm ấy, không khí Ayutthaya gió nhẹ trong lành, hòa quyện cùng mùi thơm của cỏ vừa cắt, ánh bình minh đầu tiên trải vàng lên khoảng sân rộng lớn trước ký túc xá. Không có tiếng còi xe, không có tiếng ồn ào của phố thị, chỉ có tiếng chim, tiếng gió lướt qua những tán cây xanh và tiếng bước chân khẽ khàng của quý sư đang chuẩn bị cho buổi khất thực sáng. Tôi ngồi yên trong căn phòng nhỏ ở ký túc xá, nhìn ra khoảng không gian tĩnh lặng đến kỳ lạ ấy, lòng xen lẫn háo hức và bỡ ngỡ của một người lần đầu tiên xa quê hương để theo đuổi con đường tầm cầu Pháp học nơi đất khách quê người. Lúc ấy, tôi chưa biết rằng mình sẽ gắn bó với nơi này nhiều năm đến thế.

Cần nói ngay rằng MCU không nằm giữa lòng đô thị ồn ào, cơ sở chính của trường tọa lạc tại Wang Noi, tỉnh Ayutthaya, cách Bangkok khoảng 70 km về phía Bắc, nằm trong một vùng đất rộng lớn, xa khu dân cư đông đúc. Chính vị trí đặc biệt này tạo ra một môi trường học tập và tu tập hiếm có: yên tĩnh tuyệt đối, không bị xáo trộn bởi nhịp sống đô thị, không khí trong lành và không gian trải rộng đến mức mỗi buổi sáng đi bộ từ ký túc xá đến giảng đường cũng đã là một thời kinh hành, một buổi tản bộ.

Đại học Mahachulalongkornrajavidyalaya, mà hầu hết chúng tôi quen gọi tắt là MCU, không phải là một trường đại học thông thường theo nghĩa thế gian. Dù mang đầy đủ tư cách pháp nhân của một trường đại học công lập Thái Lan từ năm 1997, dù có đủ khoa bảng, giảng đường, thư viện và bằng cấp được Nhà nước và Hoàng gia Thái Lan công nhận, nhưng bước vào đây, người ta sẽ cảm nhận được điều gì đó khác biệt. Và có lẽ không phải ngẫu nhiên khi nói đến du học Phật giáo tại Thái Lan, cái tên đầu tiên và dường như duy nhất mà người ta nhắc đến, đặc biệt trong cộng đồng Tăng Ni sinh Việt Nam, chính là MCU.

Trường được Quốc vương Chulalongkorn- đức Vua Rama V sáng lập từ năm 1887, với tâm nguyện thuần túy: tạo ra một nơi để chư Tăng và những người có tâm cầu học Phật pháp có thể đến nghiên cứu Tam Tạng và chinh phục các học vấn cao hơn. Hơn một thế kỷ trôi qua, ngôi trường ấy đã lớn lên thành một trong những trung tâm giáo dục Phật giáo hàng đầu thế giới. Theo bảng xếp hạng Top Buddhist Universities in the World của tổ chức uniRank University Ranking vào năm 2026, MCU đứng thứ 9 trong số các trường đại học Phật giáo uy tín nhất toàn cầu, một minh chứng xứng đáng cho hành trình hơn 138 năm không ngừng phát triển và cống hiến.

II. Quy mô và Tầm vóc Quốc tế

Ngoài hai cơ sở lịch sử tại Bangkok và cố đô Ayutthaya, ngày nay MCU đã phát triển thành một hệ thống giáo dục rộng lớn với hơn 16 cơ sở trực thuộc và hơn 28 trung tâm đào tạo trải dài khắp đất nước Thái Lan, từ miền Bắc Chiang Mai, Lampang, Phrae, xuống miền Trung với Nakhon Sawan, Nakhon Pathom, đến các tỉnh Đông Bắc như Khon Kaen, Nakhon Ratchasima, Ubon Ratchathani, Nong Khai, và vươn đến tận miền Nam với Nakhon Si Thammarat. Đây là mạng lưới giáo dục Phật giáo lớn nhất và rộng khắp nhất Thái Lan.

Hằng năm, MCU cấp phát hơn 5.000 bằng tốt nghiệp cho sinh viên, nghiên cứu sinh và học giả trong và ngoài nước. Trường hiện đón nhận sinh viên đến từ hơn 30 quốc gia, trong đó có Myanmar, Lào, Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ, Canada, Hungary, Singapore, Bangladesh, Úc, Bhutan và nhiều quốc gia khác. Cộng đồng sinh viên quốc tế ngày càng lớn mạnh là minh chứng sống động cho sức hút của MCU trong thế giới Phật giáo toàn cầu.

Không chỉ là một cơ sở giáo dục, MCU còn được biết đến như một trong những trung tâm hoằng pháp, văn hóa và học thuật Phật giáo lớn trên thế giới. Trường là đơn vị tổ chức chính của Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc (UN Day of Vesak)- sự kiện Phật giáo quốc tế lớn nhất hành tinh, thu hút hàng nghìn Tăng Ni, học giả và Phật tử từ hơn 80 quốc gia về tham dự. Ngoài ra, MCU còn thường xuyên tổ chức nhiều hội thảo khoa học quốc tế và sự kiện văn hóa Phật giáo quan trọng, khẳng định vị thế của mình trên bản đồ Phật giáo toàn cầu.

Về hợp tác học thuật, trường hiện có hơn 10 viện và đại học là đơn vị liên kết giáo dục trên thế giới, tiêu biểu như: Đại học Dongguk (Hàn Quốc), Đại học Ching Chueh (Đài Loan), Đại học Dhamma Gate (Hungary), Đại học SIBA (Sri Lanka), Cao đẳng Phật giáo Singapore và nhiều đơn vị khác. Bên cạnh đó, MCU còn duy trì quan hệ trao đổi học thuật với mạng lưới rộng lớn các trường đại học danh tiếng từ Á đến Âu như: Đại học Oxford (Anh), Đại học Hồng Kông, Đại học Phật Quang (Đài Loan), Đại học Monash (Úc) và Đại học New Delhi (Ấn Độ).

Đặc biệt, MCU đã từng trao tặng bằng Tiến sĩ Danh dự cho nhiều chư Tôn Túc lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam như: Hòa Thượng Thích Minh Châu, Hòa Thượng Thích Chơn Thiện, Hòa Thượng Thích Trí Quảng, Hòa Thượng Thích Thiện Nhơn, Thượng Tọa Thích Nhật Từ và nhiều vị Tôn túc khác, đó là minh chứng rõ ràng cho mối quan hệ học thuật và tâm linh sâu sắc giữa MCU với Phật giáo Việt Nam.

III. Các Khoa và Chương trình Đào tạo

MCU hiện có 5 khoa chính cùng một trường Đại học Phật giáo Quốc tế IBSC trực thuộc, cung cấp hơn 30 chuyên ngành đào tạo bậc Cử nhân và hơn 20 chuyên ngành ở bậc Sau Đại học, các Khoa và Phân viện của MCU đều cung cấp đầy đủ các chương trình tiếng Anh và tiếng Thái, đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng của Tăng Ni sinh và cư sĩ Phật tử đến từ nhiều truyền thống Phật giáo khác nhau:

Khoa Phật học (Faculty of Buddhism)

Trọng tâm nghiên cứu Tam Tạng Pali, Thiền học, Triết học Phật giáo, Phật học so sánh và Tam tạng kinh điển nguyên bản. Đây là linh hồn của toàn bộ nền học thuật MCU- nơi mà kinh điển không chỉ được đọc mà còn được ứng dụng.

Khoa Giáo dục (Faculty of Education)

Đào tạo cử nhân và thạc sĩ các ngành Quản lý Giáo dục, Khoa học Xã hội, Giảng dạy Tiếng Thái, Tiếng Anh, Đạo đức học và Tư vấn hướng dẫn- kết hợp chặt chẽ giữa sư phạm hiện đại và tư tưởng Phật giáo.

Khoa Nhân văn (Faculty of Humanities)

Tiền thân là Khoa Đông Nam Á (1963), nghiên cứu lịch sử, ngôn ngữ, văn hóa và truyền thống tôn giáo khu vực. Đặc biệt phù hợp với Tăng Ni sinh đến từ các nước ASEAN muốn hiểu sâu về bối cảnh Phật giáo Đông Nam Á, ngôn ngữ,v.v

Khoa Khoa học Xã hội (Faculty of Social Sciences)

Tiếp cận các vấn đề xã hội đương đại qua lăng kính Phật giáo- phát triển cộng đồng, trách nhiệm xã hội và ứng dụng Chánh pháp vào đời sống hiện đại.

Khoa Đào tạo Sau Đại học (Graduate School)

Đào tạo chuyên sâu ở bậc Thạc sĩ và Tiến sĩ với nhiều chuyên ngành đa dạng, kết hợp nghiên cứu học thuật và ứng dụng Phật pháp vào thực tiễn. Nhiều chương trình giảng dạy bằng cả tiếng Thái lẫn tiếng Anh.

IV. IBSC — "Wisdom for the World"

Nếu MCU là ngôi nhà thứ hai của tôi thì trường Đại học Phật giáo Quốc tế (IBSC) chính là căn phòng học tập của tôi. Đây là nơi tôi đang theo học, nơi tôi gặp gỡ những người thầy, những vị giáo thọ mà chúng tôi thường hay gọi bằng cụm từ thân thương là Ajahn (trong tiếng Thái, từ này có nghĩa là thầy cô, giáo thọ sư), những vị đã định hình tư duy học thuật cho tôi, luôn dìu dắt và quan tâm tôi khi tôi có những năm tháng tu học tại đây và đây chính là nơi tôi thực sự hiểu ra rằng Phật pháp không có biên giới quốc gia, không có rào cản ngôn ngữ, và không thuộc riêng về bất kỳ một tông phái hay nền văn hóa nào.

IBSC có một lịch sử hình thành thú vị theo từng giai đoạn. Năm 2000 (Phật lịch 2543), MCU lần đầu tiên mở chương trình Thạc sĩ Phật học quốc tế giảng dạy bằng tiếng Anh- đây là hạt giống đầu tiên của một tầm nhìn lớn hơn. Sau hơn một thập kỷ phát triển và tích lũy kinh nghiệm, IBSC được chính thức thành lập với tư cách là một trường đại học độc lập trực thuộc Đại học MCU, và tính đến nay mới bước vào năm thứ 13 hoạt động trong hình thức đó. So với lịch sử hơn 138 năm của MCU thì IBSC thực sự còn rất trẻ. Nhưng đây chính xác là ví dụ sống động nhất cho câu nói “tuổi trẻ không đo bằng năm tháng”: chỉ trong một thời gian ngắn, IBSC đã trở thành trung tâm hội tụ của Phật giáo học thuật quốc tế, thu hút sinh viên từ gần 30 quốc gia trên khắp năm châu, và được giao trọng trách là đại diện học thuật của MCU trên toàn thế giới. Cá nhân tôi còn nhớ rõ rằng khi tôi bắt đầu chương trình Cử nhân tại đây, tôi là một trong những sinh viên của khóa thứ hai hệ cử nhân của IBSC. Nghĩa là tôi đã đến với IBSC ngay từ những ngày đầu tiên chương trình cử nhân còn đang trong giai đoạn xây dựng và tìm kiếm bản sắc. Nhìn lại hành trình từ những ngày đó đến hôm nay, tôi không khỏi bồi hồi trước sự lớn mạnh và trưởng thành vượt bậc của IBSC, như một cây non bén rễ từ thảm đất màu mỡ của MCU, và giờ đây đã vươn tán ra khắp năm châu bốn bể.

Sứ mệnh của IBSC được gói gọn trong bốn chữ ngắn gọn mà sâu sắc: “Wisdom for the World” – Tuệ giác cho Thế giới. Đó không phải là một khẩu hiệu hoa mỹ. Đó là cam kết: mọi người, dù từ quốc gia nào, dù theo truyền thống Phật giáo nào, dù là Tăng Ni hay cư sĩ, đều xứng đáng được tiếp cận với kho tàng trí tuệ Phật đà theo cách sâu sắc và bài bản nhất có thể.

Điều làm tôi ngạc nhiên và trân trọng IBSC từ những ngày đầu tiên, là tinh thần liên tông phái (inter-sectarian) thực sự của nơi này. Trong khi MCU nói chung mang đậm bản sắc Theravada, phù hợp với bối cảnh quốc giáo Thái Lan, thì IBSC lại là một không gian hoàn toàn khác: chương trình học bao gồm cả ba truyền thống lớn của Phật giáo thế giới: Theravada (Nam Truyền), Mahayana (Bắc Truyền) và Vajrayana (Kim Cương Thừa). Sinh viên từ tất cả các tông phái Phật giáo đều cùng ngồi trong một lớp học, nghiên cứu và đối thoại về Chánh pháp từ những góc nhìn khác nhau. Đây là điều tôi chưa từng trải nghiệm trước khi đến đây.

☸ Các Chương trình Đào tạo tại IBSC:

BẬC CỬ NHÂN (4 năm): Cử nhân Phật học (BA in Buddhist Studies)

BẬC THẠC SĨ (2 năm):

◆Thạc sĩ Phật học (MA in Buddhist Studies)

◆Thạc sĩ Phật học - Chương trình tiếng Trung (MA in Buddhist Studies, Chinese Program)

◆Thạc sĩ Tôn giáo và Triết học (MA in Religion and Philosophy)

◆Thạc sĩ Chánh niệm Đổi mới & Hòa bình học (MA in Innovative Mindfulness and Peace Studies)

BẬC TIẾN SĨ (2–5 năm):

◆Tiến sĩ Phật học (PhD in Buddhist Studies)

◆Tiến sĩ Chánh niệm Đổi mới & Hòa bình học (PhD in Innovative Mindfulness and Peace)

Ngôn ngữ giảng dạy: Tiếng Anh hoàn toàn ở cả 3 bậc học.

Đối tượng: Tăng Ni và cư sĩ.

Phương pháp: Kết hợp nghiên cứu học thuật nghiêm túc với thực hành thiền định — tích hợp Giới-Định-Tuệ ngay trong chương trình học.

Một điểm sáng đặc biệt của IBSC mà ít người biết đến, là chương trình Global Academic Platform (GAP)- nền tảng học thuật toàn cầu mà IBSC xây dựng để thường xuyên mời các giáo sư thỉnh giảng quốc tế đến giảng dạy và nghiên cứu. Nhờ đó, sinh viên tại IBSC không chỉ học từ các giáo sư người Thái, mà còn được tiếp xúc với những học giả Phật học hàng đầu đến từ khắp nơi trên thế giới, từ Ấn Độ, Sri Lanka, Nhật Bản, Đài Loan đến châu Âu và Bắc Mỹ. Mỗi lần có giáo sư thỉnh giảng đến, lớp học của chúng tôi trở thành một cuộc đối thoại học thuật xuyên văn hóa thực sự sống động.

Không quá lời khi nói rằng: trong cộng đồng Tăng Ni sinh Việt Nam tại MCU, IBSC là địa chỉ tập trung đông nhất. Phần lớn chư tôn đức người Việt, dù từ truyền thống Nam Truyền, Bắc Truyền hay Khất Sỹ, đa số đều chọn theo học tại IBSC, bởi môi trường tiếng Anh chuẩn quốc tế giúp vượt qua rào cản ngôn ngữ tiếng Thái, và bởi chương trình học đủ rộng để tiếp nhận cả ba dòng Phật giáo mà họ mang theo từ quê nhà. Đây cũng là lý do tôi chọn IBSC và đây là lý do tôi chưa bao giờ hối tiếc về quyết định đó.

IBSC không chỉ dạy tôi Phật học bằng ngôn ngữ học thuật - IBSC dạy tôi nhìn Chánh pháp bằng con mắt của cả thế giới, qua ba truyền thống Phật giáo lớn của nhân loại.

V. Sống giữa lòng Tăng đoàn

Điều mà tôi không thể tìm thấy ở bất kỳ ngôi trường đại học nào khác trên thế giới, chính là cái cảm giác được sống hoàn toàn bao bọc trong lòng Tăng đoàn. Từ sáng sớm, quý sư đã cùng nhau đắp y để ra ngoài khất thực. Buổi trưa, cả khuôn viên trường tĩnh lặng như tờ, chỉ rải rác hình bóng vài vị với những chiếc ô che nắng đang chậm rãi đến giảng đường. Buổi chiều không có bữa ăn, bởi MCU là một trường đại học thuộc quốc gia Theravada, nơi học giới không ăn sau giờ Ngọ được tôn trọng như một nếp sống chung của toàn trường.

Một trong những điều tôi cảm nhận sâu sắc khi sống ở đây là tín tâm của Hoàng gia Thái Lan đối với Tam Bảo. Mỗi buổi sáng và buổi trưa, bữa ăn của toàn thể Tăng Ni sinh tại nhà ăn của trường đều được cúng dường từ Đức Vua và Hoàng gia Thái Lan, một truyền thống đã được duy trì từ lâu đời, thể hiện tấm lòng hộ trì Tam Bảo của Vương triều. Ngồi trong nhà ăn mỗi bữa, tôi không chỉ thọ thực mà còn cảm nhận được sợi dây kết nối giữa thế quyền và giáo quyền, giữa đời sống dân tộc Thái Lan và đạo pháp, một điều hiếm thấy ở bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới.

Thái Lan là quốc gia mà Phật giáo Theravada được tôn làm quốc giáo, và điều đó không chỉ nằm trên giấy tờ hay trong các nghi lễ nhà nước. Nó hiện diện trong từng ngóc ngách của đời sống: người dân Thái luôn cung kính khi gặp chư tăng, chư Tăng nằm trong nhóm người được bảo hộ và ưu tiên ở các khu vực công cộng như sân bay, trạm xe, tàu điện; người dân đặt vật thực cúng dường mỗi sáng, và tại MCU, bầu không khí ấy còn mạnh mẽ hơn gấp bội. Mọi người xung quanh tôi- quý giáo thọ, bạn học, nhân viên nhà trường- đều là những người đang sống và thở trong môi trường Chánh pháp.

Sống trong môi trường như vậy, tôi nhận ra một điều: sự tu học không phải chỉ diễn ra trong giảng đường. Nó biểu hiện ngay trong từng bữa thọ trai, trong từng buổi tản bộ buổi sáng, trong từng cuộc trò chuyện với quý Sư đến từ Sri Lanka hay Myanmar, trong từng khoảnh khắc ta cúi xuống đảnh lễ trước một vị trưởng lão mà không cần ai nhắc nhở. Đó là thứ giáo dục mà không có sách giáo khoa nào có thể truyền đạt được.

Ký túc xá tại MCU được đầu tư hiện đại và được tổ chức quy củ. Hiện tại trường có 3 ký túc xá quốc tế dành riêng cho chư Tăng đến từ các quốc gia khác nhau, là nơi tôi đã ở từ những ngày đầu tiên đặt chân đến. Ngoài ra còn có 1 ký túc xá dành cho quý Sư lớn tuổi cùng sinh viên cư sĩ và 1 ký túc xá riêng dành cho chư Ni. Các phòng ở thoáng mát, có đầy đủ tiện nghi cơ bản, và điều tôi trân quý nhất là sự yên tĩnh, một điều không phải dễ tìm ở bất kỳ ký túc xá đại học thông thường nào.

VI. Tam Tạng Pali — Trái tim của nền học thuật

Nếu có một điều tôi muốn nói với bất kỳ ai đang cân nhắc theo học tại MCU, đó là: đây là nơi mà Tam Tạng Pali không phải là môn học, đây là linh hồn của toàn bộ nền giáo dục. Tại MCU và rộng hơn là trên toàn đất Thái, việc nghiên cứu kinh điển Pali là một hành trình sống.

Từ những năm đầu còn là tăng sinh theo học chương trình Cử nhân Phật học tại IBSC, tôi đã phải ngồi hàng giờ với những bản kinh Pali, đánh vật với ngữ pháp của một ngôn ngữ cổ được xem là gần với lời dạy nguyên thủy nhất của đức Phật còn bảo tồn. Lúc đầu, tôi thấy khó. Nhưng dần dần, khi ngôn ngữ mở ra, khi tôi có thể tụng đọc rõ ràng, tôi mới hiểu tại sao các bậc thầy ở đây đã dành cả đời cho công việc này. Đọc kinh qua nguyên bản Pali giống như uống nước từ nguồn, không qua bất kỳ bình lọc nào của dịch thuật hay diễn giải.

Ở Thái Lan, hệ thống học Pali không chỉ tồn tại trong các trường Phật học, nó là một hệ thống giáo dục song song có nhiều cấp bậc với hệ thống đại học nhà nước. Các vị sư có thể đồng thời theo học chương trình Pali của Nhà nước và chương trình Cử nhân, Thạc sĩ của MCU. Chính sự kết hợp này tạo ra một nền tảng vừa thiêng liêng vừa học thuật, điều mà tôi may mắn được thụ hưởng suốt những năm qua.

VII. Dấu ấn Phật giáo Việt Nam tại MCU

Trong cộng đồng Tăng Ni sinh quốc tế tại MCU, người Việt Nam có một vị trí đặc biệt và ngày càng được khẳng định rõ nét. Hiện tại, hơn 100 chư Tôn Đức Tăng Ni sinh Việt Nam đang theo học tại trường ở cả ba bậc: Tiến sĩ, Thạc sĩ và Cử nhân, với nhiều chuyên ngành và chuyên khoa khác nhau. Điều đáng tự hào là cộng đồng này đến từ cả ba truyền thống Phật giáo Việt Nam: Nam Truyền, Bắc Truyền và Khất Sỹ, một sự hội tụ hiếm có, thể hiện tinh thần hòa hợp và cầu học của Phật giáo Việt Nam trong thời đại mới.

Số lượng Tăng Ni sinh Việt Nam tại MCU có xu hướng tăng dần qua từng năm. Đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và học tập ngày càng lớn của cộng đồng, Hội Tăng Ni Sinh Việt Nam tại MCU đã chính thức ra đời, trở thành mái nhà chung kết nối chư tôn đức người Việt tại đây, hỗ trợ nhau trong học tập, sinh hoạt và gìn giữ nét văn hóa, truyền thống Phật giáo Việt Nam nơi đất khách quê người.

Và điều làm cho sự hiện diện của người Việt tại MCU trở nên có ý nghĩa sâu xa hơn tất cả những con số, chính là những gì xảy ra sau khi quý chư Tôn Đức tốt nghiệp trở về. Rất nhiều vị sau khi hoàn thành chương trình học tại MCU đã trở về Việt Nam và trở thành những giáo thọ, giảng sư tại các trường Phật học, từ các Học viện Phật giáo lớn cho đến các Trường Trung cấp Phật học tại nhiều tỉnh thành trong cả nước. Không ít vị đang đảm nhận những vị trí chủ chốt trong hệ thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam, từ cấp tỉnh hội cho đến các ban ngành trung ương. Những gì họ mang về không chỉ là tấm bằng và kiến thức học thuật, mà còn là phương pháp tư duy, tinh thần cởi mở liên tông phái và tầm nhìn Phật giáo toàn cầu được hun đúc qua những năm tháng học tập và tu tập giữa lòng cộng đồng Tăng Ni quốc tế tại MCU. Đó chính là sợi chỉ vô hình kết nối MCU với sự phát triển của Phật giáo Việt Nam, âm thầm mà bền chặt, qua từng thế hệ chư Tôn Đức tiếp bước nhau trên con đường cầu học.

Sự hiện diện đông đảo của Tăng Ni sinh Việt Nam tại MCU không phải là ngẫu nhiên, đó là kết quả của một mối nhân duyên học thuật và tâm linh sâu sắc, được vun đắp qua nhiều thập kỷ. MCU đã từng trao tặng bằng Tiến sĩ Danh dự cho nhiều vị Chư Tôn Túc lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam, thể hiện sự tôn trọng và ghi nhận của MCU đối với những đóng góp của Phật giáo Việt Nam trong sự phát triển chung của Phật giáo thế giới.

VIII. Thiền định và hành trình tốt nghiệp — Không chỉ là điểm số

Có lẽ điều làm nhiều người ngạc nhiên nhất khi tìm hiểu về MCU, đó là: để được tốt nghiệp, Tăng Ni sinh, học viên cư sĩ không chỉ cần hoàn thành đủ tín chỉ và các yêu cầu học thuật mà họ còn phải trải qua một hành trình tu tập có kiểm chứng, với những yêu cầu mà không một trường đại học thông thường nào trên thế giới đặt ra. Đây chính là điều tạo nên bản sắc độc đáo và không thể thay thế của MCU: trường học được xây dựng trên nền tảng rằng Pháp học và Pháp hành là hai mặt không thể tách rời của một con đường.

Mỗi năm, sau khi kết thúc học kỳ 1, MCU tổ chức các khóa thiền tập trung để sinh viên có cơ hội thực hành thiền định một cách có hệ thống và liên tục. Đây không phải những buổi hướng dẫn ngắn hay những giờ thiền tùy hứng mà đây là những khóa tu chính thức, được tổ chức bài bản theo phương pháp Thiền Vipassana (Thiền Minh Sát) truyền thống Theravada, với thời khóa nghiêm mật từ sáng sớm đến tối khuya. Mỗi khóa thiền là một dịp để người học tạm buông bỏ sách vở, buông bỏ deadline luận văn, và thực sự quay trở về với chính mình, với hơi thở, với thân tâm, với sự thực tại.

Để hỗ trợ hoạt động thiền tập thường xuyên trong suốt năm học, MCU có một cơ sở chuyên biệt: Viện Thiền Vipassanadhura- không gian dành riêng cho sinh viên thực hành thiền định, tích lũy ngày thiền theo quy định và nhận chứng nhận tu tập chính thức từ nhà trường. Viện là nơi tĩnh lặng giữa lòng khuôn viên trường, nơi bất kỳ ai cũng có thể tìm đến để đăng ký thiền, để tĩnh tâm, và để sống chậm lại trong nhịp sống học thuật đôi khi dày đặc của một nghiên cứu sinh.

☸ Yêu cầu ngày thiền để đủ điều kiện tốt nghiệp

MCU quy định sinh viên phải tích lũy đủ số ngày thực hành thiền định tại Viện Thiền Vipassanadhura hoặc tại các khóa thiền do các Khoa tổ chức, cụ thể:

◆ Sinh viên Cử nhân: tối thiểu 40 ngày thiền

◆ Học viên Thạc sĩ: tối thiểu 30 ngày thiền

◆ Nghiên cứu sinh Tiến sĩ: tối thiểu 45 ngày thiền

Đây là điều kiện bắt buộc, không thể thay thế bằng bất kỳ thành tích học thuật nào khác. Sinh viên chưa tích lũy đủ số ngày thiền theo quy định sẽ không được xét công nhận tốt nghiệp, dù đã hoàn thành toàn bộ chương trình học và bảo vệ luận văn thành công.

Lần đầu tiên đọc quy định này, tôi thấy hơi bất ngờ. Nhưng rồi tôi hiểu ra: đây không phải là một thủ tục hành chính khô khan mà đây là triết lý giáo dục. MCU muốn đảm bảo rằng người cầm tấm bằng của trường không chỉ là người có kiến thức, mà còn là người có trải nghiệm tu tập thực sự. Một tiến sĩ Phật học chưa bao giờ ngồi thiền nghiêm túc 45 ngày, theo MCU, là một tiến sĩ chưa hoàn chỉnh. Và tôi hoàn toàn đồng ý với điều đó.

Những ngày thiền của tôi tại Viện Thiền Vipassanadhura không chỉ giúp tôi hoàn thành một yêu cầu tốt nghiệp mà chúng thực sự thay đổi cách tôi đọc kinh điển, cách tôi hiểu Phật pháp và cách tôi nhìn nhận lại và thử thách bản thân. Có những đoạn kinh Pali mà tôi đã đọc đi đọc lại hàng trăm lần trong giảng đường, chỉ thực sự mở ra với tôi khi tôi ngồi yên lặng trong nhà thiền và để nó thấm vào từng hơi thở.

IX. Con đường đến tấm bằng — Nhiều hơn những gì bạn nghĩ

Ngoài yêu cầu về ngày thiền, MCU còn đặt ra một bộ tiêu chuẩn tốt nghiệp toàn diện, phản ánh tầm nhìn của nhà trường về một người học Phật pháp trong thời đại hội nhập: vừa thông thạo kinh điển cổ đại, vừa đủ năng lực hội nhập với thế giới hiện đại.

Trước hết, về ngôn ngữ Pali: tất cả sinh viên đều phải vượt qua các lớp học và bài kiểm tra tiếng Pali theo từng cấp độ trong suốt quá trình học. Đây không phải là môn học tùy chọn. Pali là ngôn ngữ của Tam Tạng Theravada, là chìa khóa để đọc trực tiếp lời Phật dạy mà không qua bất kỳ trung gian dịch thuật nào. Đạt đủ trình độ Pali theo yêu cầu là một trong những điều kiện tiên quyết để được xét tốt nghiệp. Đối với nhiều sinh viên quốc tế, đây là thử thách không nhỏ, nhưng cũng là phần thưởng lớn nhất mà MCU trao tặng cho những ai kiên trì vượt qua.

Tiếp theo, nhà trường yêu cầu sinh viên phải đạt chuẩn trình độ ngoại ngữ tiếng Anh được công nhận quốc tế. Sinh viên có thể nộp chứng chỉ IELTS, TOEFL, hoặc các chứng chỉ tiếng Anh quốc tế tương đương. Với những sinh viên chưa có chứng chỉ, MCU tổ chức các kỳ thi tiếng Anh nội bộ của trường để đánh giá và cấp chứng nhận trình độ theo khung tham chiếu của trường. Yêu cầu này đặc biệt có ý nghĩa với Tăng Ni sinh vừa là thách thức, vừa là động lực để hoàn thiện bản thân, mở rộng khả năng tiếp cận kho tàng Phật học bằng tiếng Anh vốn ngày càng phong phú trên thế giới.

Bên cạnh đó, sinh viên còn phải đạt chuẩn trình độ tin học theo quy định của nhà trường. Trong thời đại số hóa, khả năng sử dụng công nghệ thông tin không chỉ là kỹ năng thực dụng mà còn là công cụ thiết yếu cho hoạt động nghiên cứu học thuật, từ tra cứu cơ sở dữ liệu kinh điển số hóa, sử dụng các phần mềm nghiên cứu, đến soạn thảo và trình bày luận văn theo chuẩn học thuật quốc tế. Sinh viên cần đạt chứng chỉ hoặc vượt qua bài kiểm tra tin học theo quy định trước khi được xét điều kiện tốt nghiệp.

Tốt nghiệp tại MCU không chỉ là chứng minh bạn đã học, mà là chứng minh bạn đã ứng dụng, đã thực hành và đã trưởng thành trên tất cả các phương diện.

Nhìn lại toàn bộ hành trình, từ những tín chỉ đầu tiên, những bài kiểm tra Pali, những ngày ngồi thiền trong Viện Vipassanadhura, đến việc ôn luyện tiếng Anh và tin học, tôi nhận ra rằng MCU đang đào tạo ra những con người hoàn chỉnh dưới ánh sáng Phật học: Giới- Định- Tuệ đều được chú trọng và đánh giá. Giới thể hiện qua đời sống phạm hạnh trong Tăng đoàn. Định được rèn luyện và kiểm chứng qua những ngày thiền định. Tuệ được phát triển qua nghiên cứu kinh điển, viết luận văn và đối thoại học thuật. Ba yếu tố ấy không tách rời nhau trong chương trình đào tạo của MCU và đó chính là điều làm cho tấm bằng của ngôi trường này mang một giá trị khác biệt.

XI. Từ Cử nhân đến Nghiên cứu sinh - Hành trình chưa kết thúc

Tôi vẫn còn nhớ khoảnh khắc hoàn thành khóa tiểu luận tốt nghiệp Cử nhân. Ngày hôm đó, tôi không cảm thấy mình đã “xong”, tôi cảm thấy mình vừa mới thực sự bắt đầu. Bốn năm đại học không phải để có một tấm bằng, mà là để tôi hiểu ra rằng biển pháp còn sâu rộng vô cùng, và những gì mình biết chỉ là một hạt cát bên bờ đại dương. Chính nhận thức ấy đã thúc đẩy tôi tiếp tục, đầu tiên là bậc Thạc sĩ, rồi cho đến hôm nay, là hành trình của một nghiên cứu sinh Tiến sĩ.

Điều làm tôi trân quý MCU hơn bất kỳ điều gì khác, là cộng đồng học thuật ở đây. Bạn học của tôi trong chương trình Tiến sĩ đến từ nhiều nước trên thế giới. Chúng tôi ngồi cùng nhau trong một lớp học, đôi khi tranh luận về một bản kinh, đôi khi chia sẻ cùng một nỗi khó khăn khi viết luận án, nhưng tất cả đều được kết nối bởi một điều duy nhất: niềm tin vào giá trị của Chánh pháp và khao khát được hiểu sâu sắc hơn về nó.

Học pháp không có điểm dừng. Càng học, tôi càng thấy mình cần học nhiều hơn.

X. Nghiên cứu, Xuất bản và Phụng sự - Ba trụ cột bên ngoài giảng đường

Ít ai biết rằng MCU không chỉ là nơi dạy học mà đây còn là một trung tâm nghiên cứu Phật học có tầm ảnh hưởng sâu rộng. Viện Nghiên cứu Phật học của trường (Buddhist Research Institute — BRI), được thành lập từ năm 1979 nhân dịp kỷ niệm 90 năm ngày mở lớp đầu tiên, là đơn vị chuyên trách nghiên cứu kinh điển, xuất bản học thuật và phổ biến Phật pháp. BRI phụ trách xuất bản tạp chí Journal of International Buddhist Studies (JIBS), là một trong những tạp chí học thuật Phật giáo quốc tế uy tín, hiện đang trong quá trình được đưa vào danh mục Scopus, cơ sở dữ liệu học thuật lớn nhất thế giới. Đây là nơi tôi đã gửi và công bố những bài nghiên cứu đầu tiên của mình trong hành trình làm nghiên cứu sinh.

Một trong những đóng góp lớn nhất của MCU cho kho tàng Phật học thế giới chính là việc biên soạn và xuất bản bộ Tam Tạng tiếng Thái gồm 45 tập- một công trình đồ sộ đòi hỏi hàng thập kỷ lao động của đội ngũ học giả và dịch giả. Bộ kinh điển này không chỉ là di sản văn hóa của Thái Lan, mà còn là tài liệu tham khảo được sử dụng rộng rãi bởi các học giả Phật giáo khắp thế giới. Mỗi khi ngồi trong thư viện của trường và cầm trên tay những cuốn sách ấy, tôi không khỏi cảm phục trước sự cống hiến thầm lặng nhưng vô giá của những thế hệ học giả đã đi trước.

MCU cũng là nơi tiên phong trong các hoạt động đối thoại liên tôn giáo và liên văn hóa. Hàng năm, trường tổ chức các hội thảo và tọa đàm học thuật quốc tế, trong đó có những cuộc Đối thoại Phật giáo và Kitô giáo (Buddhist-Christian Colloquium) với chủ đề về lòng từ bi, sự chữa lành và trách nhiệm với môi trường, những cuộc gặp gỡ trí tuệ mà tôi may mắn được tham dự và mang về nhiều góc nhìn mới mẻ.

Ngoài học thuật, MCU còn nhấn mạnh vào sứ mệnh phụng sự xã hội. Tăng Ni sinh của trường được đào tạo để không chỉ học và tu, mà còn biết mang Chánh pháp vào phục vụ cộng đồng, từ các chương trình hỗ trợ vùng nông thôn Thái Lan, đến các dự án đào tạo cộng đồng tại các quốc gia Mekong. Đây là điều mà tôi trân trọng sâu sắc: MCU không đào tạo ra những học giả ngồi trong tháp ngà, mà là những người mang kiến thức ra ngoài xã hội, phụng sự theo đúng tinh thần Bồ tát đạo.

XII. Lễ Tốt nghiệp - Niềm vui của một thời học đạo

Nếu có một khoảnh khắc mà tôi nghĩ bất kỳ ai đã từng học tại MCU đều sẽ không bao giờ quên, đó là Lễ Tốt nghiệp. Đây không phải là một buổi lễ thế tục thông thường. Đây là một nghi lễ mang đậm màu sắc Hoàng gia Thái Lan và truyền thống Phật giáo Theravada, trang nghiêm, thiêng liêng và đầy xúc động đến tận tâm khảm.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào phần nghi lễ bên trong hội trường, người ta sẽ chưa thấy hết được bức tranh toàn cảnh của ngày hội lớn này. Lễ tốt nghiệp tại MCU thực sự là một lễ hội, theo đúng nghĩa đen của từ đó. Gia đình, người thân của các Tăng Ni sinh từ khắp nơi, từ các tỉnh Thái Lan xa xôi, từ Việt Nam, Myanmar, Lào, Campuchia và nhiều quốc gia khác, đổ về khuôn viên trường trong suốt nhiều ngày liên tiếp để chung vui cùng con em mình. Cả khu campus rộng lớn vốn ngày thường yên tĩnh như thiền viện bỗng chốc trở nên rực rỡ và tràn đầy sức sống. Hàng chục ngàn người, là Tăng Ni, cư sĩ, gia đình, thầy cô, bạn bè cùng hội tụ về đây, ai nấy đều rạng rỡ, phấn khởi và hạnh phúc.

Khắp khuôn viên trường những ngày đó là những gian hàng bán vật phẩm kỷ niệm, pháp phục, đồ lưu niệm. Các khu vực chụp hình lưu niệm được dựng lên trang trọng với phông nền in logo trường, hình ảnh các phân khoa, nơi các vị tân Cử nhân, Thạc sĩ, Tiến sĩ trong y áo chỉnh tề cùng gia đình ghi lại những khoảnh khắc đáng nhớ nhất của cuộc đời. Tôi đã thấy những người mẹ từ nhiều nước sang đây, tóc bạc, mắt ngấn lệ đứng bên cạnh người con trong chiếc áo cà sa, cầm tấm bằng trên tay, mỉm cười trong nắng sớm. Đó là hình ảnh tôi khiến tôi rất cảm động và ấn tượng.

Toàn bộ Tăng Ni sinh tốt nghiệp trong Pháp phục y áo chỉnh tề, ngồi thành hàng ngay ngắn trong chánh điện hoặc hội trường lớn của trường. Bằng tốt nghiệp được trao theo nghi thức Hoàng gia, và đây là điểm khác biệt tuyệt đối với bất kỳ lễ tốt nghiệp nào khác: người trao bằng là Ngài Tăng Vương hoặc Phó Tăng Vương Thái Lan- là vị đại diện cao nhất của Tăng đoàn, và người nhận bằng cúi đầu lĩnh nhận trong sự thành kính tuyệt đối. Không có nhạc fanfare, không có tiếng reo hò, chỉ có sự im lặng trang trọng cùng tiếng kinh cầu hùng tráng.

Tôi đã chứng kiến nhiều người bạn đồng học, sau khi nhận bằng, họ ngồi lặng lẽ, gương mặt ánh lên niềm hạnh phúc vô biên, bởi vì họ biết rằng tấm bằng trong tay không chỉ là kết quả của những năm tháng học tập, mà là kết quả của cả một quá trình tu tập, thiền định, học kinh điển, vượt qua thử thách ngôn ngữ, hòa mình vào một nền văn hóa mới, và đây cũng chính là sự kỳ vọng của cha mẹ, của thầy tổ và của chư vị Phật tử. Đó là thứ không thể đo đếm bằng điểm số.

XIII. Một lời nhắn gửi

Nếu bạn là một vị Tăng, một vị Ni sinh, hay một Phật tử đang ấp ủ ước mơ được học Phật pháp một cách bài bản ở một môi trường thực sự thanh tịnh và học thuật, tôi muốn nói với bạn rằng: MCU là nơi đáng để bạn đặt chân đến. Không phải vì trường đứng Top trong bảng xếp hạng các đại học Phật giáo thế giới, không phải vì khuôn viên rộng lớn hay đội ngũ giáo sư uyên bác, mà vì ở đây, bạn sẽ sống, thực sự sống, trong một môi trường mà mỗi ngày thức dậy đều là một ngày tu học.

Tôi đã gắn bó với nơi này suốt mấy năm, từ khi là một tăng sinh trẻ bỡ ngỡ đặt vali vào ký túc xá lần đầu, cho đến hôm nay, khi đang cúi xuống bàn với những trang luận án Tiến sĩ còn chưa hoàn chỉnh. MCU đã không chỉ cho tôi kiến thức, nơi đây đã định hình tôi, thay đổi tôi, và cho tôi hiểu được rằng: học pháp không phải là hành trình hay một đích đến, mà đó chính là một lối sống.

Và đó là lý do tôi gọi nơi này là ngôi nhà thứ hai của mình.

— Viết tại Mahachulalongkornrajavidalaya University, Wang Noi, Ayutthaya, Thái Lan

Tỳ-kheo Thích Phổ Chiếu.