Tri ân

Học viên cao học: Thầy Thích Đồng Đắc, Karnataka Sanskrit University, Ấn Độ.

Kính gửi Quỹ Học bổng Hạt Giống Bồ-đề,

Trước hết, cho phép con được nói lời tri ân—một lời tri ân không phải chỉ viết ra, mà là điều con đã cảm nhận rất rõ trong suốt hành trình học tập nơi đất khách.

Thật ra, khi nhận được sự hỗ trợ từ Quỹ, con không chỉ nghĩ đến “tài chính”. Nếu chỉ nhìn ở bề mặt, đó là sự giúp đỡ để con có thể tiếp tục việc học. Nhưng nếu nhìn sâu hơn một chút, con thấy đó là một sự nâng đỡ về niềm tin. Vì có những lúc, cái làm mình chùn bước không phải là thiếu điều kiện, mà là thiếu một điểm tựa tinh thần để tin rằng con đường mình đang đi là đúng.

Sự hỗ trợ ấy, vì vậy, không dừng lại ở vật chất. Nó giống như một lời nhắc nhẹ: “Con cứ đi tiếp đi.” Và với một người Tăng sinh đang học xa quê, chỉ cần một lời nhắc như vậy thôi… cũng đã đủ ấm.

Con hiện đang theo học Thạc sĩ Sanskrit tại Karnataka Sanskrit University, sau khi hoàn thành chương trình Cử nhân tại Lucknow University.

Nếu nói một cách thẳng thắn, Sanskrit không phải là một con đường dễ. Nhưng điều đáng nói là—nó cũng không phải là một con đường “khó” theo nghĩa thông thường. Cái “khó” của Sanskrit không nằm ở chỗ nó phức tạp, mà nằm ở chỗ nó buộc người học phải thay đổi cách tiếp cận.

Trong nhiều lĩnh vực khác, người ta có thể học nhanh để đạt kết quả. Nhưng với Sanskrit, càng muốn nhanh, lại càng không đi được xa. Đây chính là điểm rất đặc biệt.

Sanskrit không chỉ là một ngôn ngữ. Nó là một phương pháp rèn luyện tâm. Khi học một câu Sanskrit, người học phải dừng lại, quan sát từng chữ, từng biến cách, từng mối liên hệ giữa các thành phần trong câu. Nếu tâm còn vội, câu văn sẽ rối. Nếu tâm đủ tĩnh, câu văn tự nhiên sáng ra. Vì vậy, học Sanskrit không chỉ là tích lũy kiến thức—mà là quá trình điều chỉnh chính mình.

Hiện nay, tại Ấn Độ, Sanskrit không còn là một “cổ ngữ chết” như nhiều người vẫn nghĩ. Có khoảng 5 triệu người có thể sử dụng Sanskrit ở các mức độ khác nhau. Rất nhiều trường đại học có khoa Sanskrit, và cũng có những đại học chuyên sâu hoàn toàn về Sanskrit như Karnataka Sanskrit University.

Điều này cho thấy một nghịch lý rất thú vị: Một ngôn ngữ cổ… nhưng vẫn đang sống. Một ngôn ngữ xưa… nhưng vẫn đang được tiếp tục. Và chính trong nghịch lý đó, ta thấy được giá trị thật của Sanskrit. Nó không chỉ thuộc về quá khứ. Nó là một chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại—giữa kinh điển và người học. Vì vậy, con thật sự mong rằng trong tương lai, Sanskrit có thể dần dần được tiếp cận nhiều hơn tại Việt Nam. Không phải để ai cũng phải học, mà để những ai có duyên có thể bước vào.

Bởi vì Sanskrit không đứng một mình. Nó đi cùng với Pāli, với Hán cổ, với Tạng ngữ—những nền tảng quan trọng cho việc nghiên cứu Phật học và các ngành học thuật liên quan.

Nếu thiếu Sanskrit, việc tiếp cận kinh điển nguyên bản sẽ luôn có một khoảng cách nhất định. Nếu có Sanskrit, khoảng cách đó sẽ dần được rút ngắn.

Tuy nhiên, hành trình học tập này không phải chỉ có lý tưởng. Cuộc sống của một Tăng sinh du học ở Ấn Độ có rất nhiều điều rất “đời”. Có những ngày sức khỏe không tốt, nhưng vẫn phải đến lớp. Có những bữa ăn không quen, nhưng vẫn phải ăn để đủ sức học. Có những lúc ngôn ngữ xung quanh trở thành một rào cản—không phải ai cũng nói tiếng Anh, và không phải lúc nào mình cũng hiểu hết tiếng địa phương. Và có những buổi chiều… rất yên, nhưng lại rất nhớ quê. Nhớ một ngôi chùa quen. Nhớ tiếng tụng kinh buổi sáng. Nhớ một bữa cơm đơn giản, nhưng có đại chúng cùng ngồi. Những điều đó, ở Việt Nam, có thể rất bình thường. Nhưng khi ở xa rồi, mới thấy nó không hề nhỏ.

Bên cạnh đó, áp lực học tập cũng không ít. Sanskrit không cho phép người học “lướt qua”. Nếu không hiểu, sẽ không thể đi tiếp. Và khi đã không hiểu, thì không có cách nào khác ngoài việc quay lại từ đầu. Điều này đòi hỏi sự kiên nhẫn rất lớn. Nhưng cũng chính ở đây, con nhận ra một điều: Cái làm mình trưởng thành không phải là những lúc thuận lợi, mà là những lúc mình vẫn tiếp tục… dù không dễ. Nhìn lại, con thấy hành trình này là một sự kết hợp của nhiều yếu tố: Có sự hỗ trợ từ bên ngoài—như từ Quỹ. Có nỗ lực từ bên trong—từ chính mình. Và có những điều không thể gọi tên—những nhân duyên rất lặng lẽ. Nếu thiếu một trong ba điều đó, con đường này sẽ không trọn vẹn.

Nếu được gửi một lời đến những người đang có ý định học Sanskrit, con không muốn nói những điều quá lớn. Con chỉ muốn nói thật rằng Sanskrit không dành cho người vội, nhưng lại rất rộng mở với người kiên nhẫn. Bạn không cần phải giỏi ngay. Chỉ cần đừng bỏ cuộc quá sớm. Vì khi đi đủ lâu, bạn sẽ nhận ra— điều mình học được không chỉ là một ngôn ngữ, mà là một cách nhìn.

Cuối cùng, con xin tri ân Quỹ Học bổng Hạt Giống Bồ-đề. Mong rằng những chia sẻ này, dù còn hạn chế, cũng có thể góp phần nhỏ vào việc lan tỏa một phần chân thật của đời sống học tập và tu tập nơi đất khách.

Và nếu có thể gói lại tất cả trong một câu, con chỉ xin nói: Sanskrit không làm con đường học dễ hơn— nhưng làm cho người đi trên con đường đó… sâu hơn.

Trân trọng,